Nusret Kemal Köymen

Sicil dosyasında Ülkü Mecmuası Müdür Muavini Nusret Kemal Köymen

Nusret Kemal Köymen, (1903, İstanbul -1964) Türk bürokrat, öğretmen. Ziraat Vekaleti Neşriyat Müdürü (1938-1942), Talim ve Terbiye Kurulu üyesi (1953-1959), köycülük, köy sosyolojisi fikrinin mimarlarındandır, "Agro endüstri" (Agrindustry) terimini dilimize kazandırmıştır.

Hayatı

Nusret Kemal Köymen 1903 yılında İstanbul doğumlu olup ilköğrenimini Kadıköy Numune Mektebi’nde gerçekleştirmiş daha sonra 1919'da İstanbul Amerikan Koleji'ne girerek 1926’da ticaret bölümünden mezun olmuştur. Eğitim hayatından sonra iş hayatı 1931'de Dil Heyeti kâtipliği, 1932-1933'te Kadıköy Lisesi İngilizce öğretmenliği (Maarif Vekâleti Dairesi, Ankara 1933), 1936'da Ankara Erkek ve Kız liseleri İngilizce öğretmenliği (Maarif Vekâleti Dairesi, Ankara: 1933) yapan Köymen 1936-1937 yılları arasında ABD’de Wisconsin Üniversitesi'ne devam ederek, köy sosyolojisinde "Cemiyet Teşkilatlanmasının Birimi Olarak Köy" teziyle M.A. derecesiyle mezun olmuştur (Maarif Vekâleti Dairesi, Ankara: 1933) Nusret Kemal Köymen, 1932’den 1936 tarihine kadar Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterlik bünyesinde yayın hayatını sürdüren Ülkü Dergisi’nde müdür olarak çalışmalarını sürdürmüştür.

Ziraat Vekâleti Neşriyat Müdürü Nusret Köymen'in yurt dışı görevi. Reisicumhur (Cumhurbaşkanı) Mustafa Kemal Atatürk ve Başvekil (Başbakan) Celal Bayar'ın imzaları ile..

Köymen, 1938-1942'de Ziraat Alet ve Makineleri Okulu İngilizce öğretmenliği ve Ziraat Vekaleti (Tarım Bakanlığı) Neşriyat Müdürlüğü, 1945-1951'de İstanbul Teknik Okulu ve Robert Kolej'de kültür dersleri ve bölge plancılığı öğretmenliği, 1953-1959 arasında Talim ve Terbiye Kurulu üyeliği görevlerinde bulunmuş ve bu görevde iken Gazi Eğitim Enstitüsü eğitim sosyolojisi derslerinin ilk öğretmeni olmuştur.

Köycülük ile ilgili olarak önemli çalışmaların yaşandığı bu dönemde dünyada da yeni açılımlar söz konusu olmuştur. Brüksel’de 1935’te köy ve köylü sorunu üzerine bir kongre düzenlenmiştir. Türkiye adına da Nusret Kemal Köymen katılarak, köycülük adına atılan yeni adımları yerinde gözlemleme fırsatını yakalamıştı.

Erken Cumhuriyet dönemi eğitim teorisyenlerinden olan Köymen'in eğitim alanına ve köycülük düşüncesine önemli katkıları olmuş, halkevlerinin resmî yayın organı olan Ülkü dergisinin imtiyaz sahipliğini yaptığı dönemde yazılarında Cumhuriyet döneminin siyasî, sosyokültürel ve ekonomik gelişmelerine ait gözlem ve eleştiri barındıran görüşlere yer vermiştir. Eğitim sistemine katkıları daha çok eğitim kurumlarının müfredatı ve öğretmen yetiştirme alanına yöneliktir. Eğitim görüşleri ise Atatürk'ün savunduğu "demokrasi ve halk eğitimi" görüşlerini destekler niteliktedir. Eğitim anlayışının olmazsa olmazlarından köy ve köycülük kavramları ise onun düşüncesinin ana eksenini oluşturmaktadır. Toplumun gelişmesinde ve kalkınmasında aileden çok köy kavramının önemine dikkat çekmekte ve bu noktada Köy enstitüleri, köyün gelişmesi ve kalkınması bağlamında devreye girmektedir.

Nusret Köymen, yaşadığı dönemde demokrasi, halk eğitimi, çağdaşlaşma, köycülük ve aydınlanma gibi kavramlar ışığında cereyan eden ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal olaylarla ilişkili görüşler ortaya koymuştur. Köycülük akımını savunarak ve kırsal kalkınma konularında önemli görüşler sunarak Köy enstitülerinin kuruluş amacının belirlenmesinde de önemli katkıları olmuştur.

Köy sosyolojisinin yanında ilk kez Henry Ford tarafından kullanılan ve tarım-sanayi entegrasyonunu ifade eden "Agro endüstri" kavramını ilk kez yazılarında kullanarak ülkemiz literatürüne kazandırmıştır:

"Ziraat Dergisi'nin ilk sayısında yazdığım "Ziraat-Sanayi-Şehir-Köy" yazısında, bu dört medeniyet unsuru arasında kurulması gereken senteze dikkat çekmiş ve bu senteze bir örnek olarak "Agrindustry" kelimesini kullanmıştım. Bu yazıda, bu kelimenin anlamı ve kapsamı üzerinde durmak istiyorum. Kelimenin babası, ünlü otomobilci Henry Ford'dur. Gördüğünüz gibi, "Agriculture" (tarım) ve "Industry" (sanayi) kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. "Agrindustry" de her yeni kelime gibi, bir fikrin ve bir iddianın sembolüdür."

Bunun yanı sıra 1938’de Moskova’da düzenlenen ziraat sergisine katılmak ve buradaki bazı tekniklerle tohum örneklerini almak amacıyla Köymen Moskova’ya gönderilmiştir.

Soyadı kanunu ile birlikte köycülük üzerine yapmış olduğu çalışmalardan dolayı kendisine “Köymen” soyadı verilmiştir. Köycülük üzerine yapmış olduğu çalışmalarını Halkçılık ve Köycülük adı altında kitaplaştırmıştır.

Ziraat Vekaleti Neşriyat Müdürü Nusret Köymen'in Reisicumhur Yüksek Huzuruna sunulan köy işleri raporu

İstanbul'da kurulan Köylerimizi Kalkındırma Derneği ile Türk İktisad Cemiyeti'nin kurucuları arasındadır. 1939 yılına ait Cemiyetin kuruluş belgesinde Neşriyat Müdürü olarak adı geçmektedir.

Bazı Eserleri

• Köycülük Esasları (1934)
• Halkçılık ve Köycülük (1934)
• Meksika'da Köycülük (1934)
• Köycülük Programına Giriş (1935)
• Türk Köylüsünü Yükseltme Çareleri (1939)
• Harpte Köycülük (1939)
• Cemiyet Teşkilatlanmasında Köy ve Şehir yahut Devletçiliğin Esasları (1939)
• Harp ve Biz (1941)
• Toprak ve Köy (1945)
• Memleket Kalkınması, Bölge Plancılığı (1949)
• Eğitim Sosyolojisi (1953)
• Halk Eğitimi Rehberi (1956)

Not: Bu yazıdaki tüm içerikler https://tarim.gen.tr/bilgi adresinde yayımlanan Biyografik Tarım Ansiklopedisi'nden alınmıştır.